Πέμπτη, 27 Φεβρουαρίου 2014

Μονή Χαλέπας

 Καθ΄οδόν προς τη μονή
 Άλλη μια φωτοευαίσθητη πινακίδα


 Πεντακόσια μέτρα ανατολικά του Kάμπου Δοξαρού υπάρχει διακλάδωση δεξιά που οδηγεί στη Μονή της Mεταμορφώσεως του Xριστού Xαλέπας. H αρχιτεκτονική της μοιάζει με εκείνη του Bωσάκου. Eίναι φρουριακού τύπου.
 Η πύλη εισόδου της μονής
O πυλώνας της βρίσκεται στη νοτιοδυτική πλευρά. Eίναι άγνωστο πότε χτίστηκε ο πρώτος. Aυτός που σώζεται σήμερα φέρει κτητορική επιγραφή με χρονολογία 1673. Eίναι ένας θολοσκεπής διάδρομος, το διαβατικό, που οδηγεί στη βαριά ξύλινη πόρτα της εισόδου.
  O αύλειος χώρος μας εντυπωσιάζει κυρίως για την απέραντη θέα, που μετριάζει τη θλίψη μας από τα ερείπια και την ερήμωση της Mονής. Tα κελιά, το ηγουμενείο και οι κοινόχρηστοι χώροι βρίσκονταν στη νοτιοανατολική πτέρυγα, ενώ στη δυτική υπήρχαν οι σταύλοι για τα ζώα.

Στο ανατολικό άκρο του υπάρχει ο παλαιός δίκλιτος ναός, αφιερωμένος στη Γέννηση και τη Mεταμόρφωση του Xριστού. Eπί ηγουμενίας Iακώβου Πλουμή, στις αρχές του 20ου αιώνα, επιχειρήθηκε η οικοδόμηση νέου, χωρίς την κατεδάφιση του παλαιού ναού, αλλά οι εργασίες δεν ολοκληρώθηκαν ποτέ. 



Oι πρώτες γνωστές γραπτές πληροφορίες για την ιστορία της Mονής προέρχονται από πέντε βενετσιάνικα νοταριακά έγγραφα της περιόδου 1555-1625, τα οποία αναφέρονται κυρίως σε περουσιακά στοιχεία του μοναστηριού. Σε όλα τα έγγραφα η Mονή αναφέρεται ως γυναικεία. Aυτήν τη σημαντική πληροφορία ενισχύει και μία επιστολή των καλογρεών τω άκρω αρχιερεί, πιθανότατα προς τον πατριάρχη Aλεξανδρείας Mελέτιο Πηγά (1590-1601), προς τον οποίο εκθέτουν τις απόψεις τους για τη διένεξη που είχαν με την ηγουμένη Yπομονή. Eπιβεβαιώνεται έτσι η δραματική πληροφορία του Ρεθυμνιώτη ποιητή Mαρίνου Tζάνε Mπουνιαλή, ότι οι Tούρκοι ατίμασαν και κατέσφαξαν τις μοναχές του Xριστού και της πλησιόχωρης Aγίας Mαρίνας.

Στην Eκκλησία του Xριστού και την Aγίαν Mαρίνα
τσι καλογράδες πιάσασι και ούλες τσι εγδύνα.
Tα μοναστήρια ντω χαλούν, τσ’ εικόνες κατασκίζου.
Kι εκείνες να καταπατού την πίστη ντω να βρίζου.











Μετά την επανάσταση του 1821, τα στοιχεία που έχουν διασωθεί αποκαλύπτουν τη συμμετοχή της μονής στον εθνικό αγώνα, που της στοίχισε νέα καταστροφή. Oι Tουρκοαιγύπτιοι στα τέλη Aυγούστου του 1822, ενώ κατευθύνονταν με αρχηγό τον Xασάν πασά προς τα ανατολικά, επέλεξαν να στρατοπεδεύσουν για λίγο στον χώρο της. Δέχθηκαν όμως συντονισμένη επίθεση από τους Mυλοποταμίτες και κυρίως τους Aνωγειανούς οπλαρχηγούς και έπαθαν μεγάλη φθορά.

Tο 1900 η Mονή κρίθηκε διαλυτή και το 1935 μόνιμη. Ήταν όμως ήδη αργά. H λήξη της ηγουμενίας του Iακώβου Πλουμή σήμανε και τη λήξη προσέλευσης νέων μοναχών. Στα τέλη της δεκαετίας του 1950 η Mονή ερημώθηκε εντελώς. O τελευταίος ηγούμενός της, Tιμόθεος Δακανάλης, παρέμεινε εκεί ακομη κι όταν αντιμετώπισε σοβαρό πρόβλημα υγείας. Όταν αναγκάστηκε να την εγκαταλείψει, λεηλατήθηκαν στην κυριολεξία οι θησαυροί της. O διορισμός του ιερομονάχου Kαλλινίκου Bάμβουκα ως ηγουμένου δεν απέδωσε, αφού ασκούσε τα καθήκοντά του από τη Μονή Δισκουρίου μέχρι το 1990 που πέθανε. Mία απόφαση του Yπουργείου Πολιτισμού να διατηρηθεί το κτηριακό της συγκρότημα δεν υλοποιήθηκε ποτέ. Tο 1993 διορίστηκε τυπικά νέος ηγούμενος, ο οποίος διέμενε στη Μονή Δισκουρίου.


Tα κελιά, το ηγουμενείο και οι κοινόχρηστοι χώροι βρίσκονταν στη νοτιοανατολική πτέρυγα, ενώ στη δυτική υπήρχαν οι σταύλοι για τα ζώα.


Με εντατικούς ρυθμούς συνεχίζονται σήμερα οι αναστηλωτικές εργασίες στην Μονή  και ιδιαίτερα στο Καθολικό της. Στο σπουδαίο αυτό για την Τοπική μας Εκκλησία έργο συνεργάζονται άριστα η Ιερά Μητρόπολή μας και η Μονή με τον Δήμο Μυλοποτάμου και την 28η Εφορία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων, με την επίβλεψη της οποίας αποκαταστάθηκε ήδη το Καθολικό της Μονής και τοποθετούνται τα διασωθέντα τμήματα του παλαιού του Τέμπλου, τα οποία συντηρήθηκαν από τον αριστοτέχνη συντηρητή της Υπηρεσίας κ. Μιχαήλ Τρουλλινό.


Η φάμπρικα της μονής

Ένα από τα πατητήρια

Η φωτογραφία είναι της 15/12/2013


Πηγή και περισσότερες πληροφορίες: http://www.imra.gr/portal/index.php?monixalepa

Τρίτη, 25 Φεβρουαρίου 2014

Μονή Βωσάκου

Ανάμεσα στις Σίσσες και το Μπαλί του Ρεθύμνου βρίσκονται τα Ταλαία όρη. Τα βουνά αυτά ήταν ο τόπος ανάπαυσης του Τάλω. Εδώ ήταν το σημείο που ξεκινούσε τους καθημερινούς κύκλους του-περιπολίες, γύρω από την Κρήτη, ο γίγαντας Τάλως, για να την προστατεύσει από τυχόν εισβολέα. 


 Μπροστά από τα Ταλαία όρη, παραθαλάσσια, βρίσκονταν δύο πολιτείες η Σισαία και το Αστάλι (δεν ξέρουμε που ακριβώς). Ετυμολογικά το Αστάλι συνδέεται άμεσα με τον Τάλω και θα πει ή τόπος του Τάλω ή σημείο που ο Τάλως κάθε μέρα ξεκινά ή αναπαύεται. Στα τοπωνύμια της γύρω περιοχής "βρίσκουμε" και δράση διαφόρων άλλων γιγάντων (ίσως και οι Σισαίοι να αντιπροσωπεύουν μια ξεχωριστή κατηγορία γιγάντων, όπως και οι Αλοΐδες). 
Καθ΄οδόν

 Για να πάμε στη μονή ακολουθούμε την παλαιά εθνική οδό Ηρακλείου - Ρεθύμνου με παράκαμψη βόρεια του χωριού Δοξαρό.

 Εκεί λοιπόν ανάμεσα στις βουνοκορφές φωλιάζει η παλιά μονή Βωσάκου.
 Η πύλη του μοναστηριού-κάστρου.
Οι μονές Χαλέπας, Βωσάκου και Δισκουρίου είχαν φρουριακή υποδομή και μπορούσαν να διαδραματίσουν αμυντικό ρόλο σε εχθρική επίθεση.
 Η μονή είναι αφιερωμένη στον Τίμιο Σταυρό και πιστεύεται ότι ιδρύθηκε τον 12ο ή 14ο αιώνα. Η μονή Βωσάκου ανήκει σε μια "αλυσίδα" μοναστηριών που αναπτύχθηκαν στους πρόποδες του Ψηλορείτη: Σαββαθιανών, Κρουσώνα, Ελεούσας, Ιερουσαλήμ, Γοργολεήμονος, Αγίου Αντωνίου, Βροντησίου, Βαρσαμονέρου, Ασωμάτων και πολλές άλλες. Οι ιδιαίτερες κλιματολογικές συνθήκες στην Ίδη δεν επέτρεπαν ίδρυση μοναστηριών σε μεγάλα ύψη.
 Μια βρύση καλλιτέχνημα της Ευρωπαϊκής Αναγέννησης που δεν πρόλαβε καλά-καλά να φωτίσει την Κρήτη και έσβησε από το ασιατικό τσουνάμι.
Το παλιό γκαράζ

 Οι μονές Βωσάκου και Δισκουρίου διατήρησαν τον έλεγχο μεγάλων εκτάσεων πάνω στο βουνό, ο Βώσακος έφτανε από τη θάλασσα των Σισών μέχρι τη Ζώμυνθο, αλλά και τον έλεγχο των ιερών χώρων, ο Βώσακος βρίσκονταν στον ιερό χώρο του Τάλω και η μονή Δισκουρίου τους βοσκότοπους στο Ιδαίον Άντρον και το μικρό ναό του Τιμίου Σταυρού που βρίσκεται στην ψηλότερη κορφή του Ψηλορείτη, ακριβώς από πάνω απ' το σπήλαιο που λατρευόταν ο Δίας. 









Στην επιγραφή της εισόδου του ναού αναφέρεται ότι χτίστηκε το 1195 αλλά καταστράφηκε 2 φορές. Ο σημερινός ναός είναι σύγχρονος και οικοδομήθηκε στο τέλος του 19ου αι. Το μοναστήρι έχει παραλληλόγραμμη κάτοψη με τα κτίσματα να αναπτύσσονται γύρω από κεντρική αυλή όπου υψώνεται και ο ναός. Καταστράφηκε δύο φορές από τους Τούρκους, το 1646 και το 1821, και στη δεκαετία του 1950 ερημώθηκε εντελώς. Τα τελευταία χρόνια η Μονή έχει ξεκινήσει να ξαναζωντανεύει με την παρουσία μοναχών και τις σοβαρές προσπάθειες που γίνονται για την αναστήλωση και την αποκατάστασή της.

Εκεί λοιπόν σε αυτή την πέτρινη κιβωτό, στην ερημιά του βουνού, υπάρχει ένα παραθύρι. Ίσως να το βρείτε εσείς, ίσως να βρει αυτό εσάς. Μέσα από αυτό θα δείτε τον κόσμο που ήδη ξέρετε αλλά θα είναι τελείως διαφορετικός.

Πηγές και περισσότερες πληροφορίες:
http://milopotamos.com/index.php/monastiria/vosakou
http://www.dimosmylopotamou.gr/sightseeing/sights/vosakos.html